تسمه تایمینگ یا timing

تسمه تایمینگ

تسمه تایمینگ ( به انگلیسی timing belt) یا تسمه تایمینگ که بیشتر به‌عنوان تسمه تایم آن را می‌شناسید. تسمه timing یکی از انواع تسمه های صنعتی است و همان‌طور که از عنوان آن پیداست، مربوط به زمان‌بندی است. تسمه تایم زمان‌بندی را در یک سیستم صنعتی کنترل می‌کند و باعث می‌شود حرکت‌های دو عضو صنعتی با یکدیگر هماهنگ شوند. به‌عبارت‌دیگر این تسمه حرکت بین دو عضو را در یک زمان‌بندی مشخص هماهنگ می‌کند و انتقال می‌دهد.

به‌عنوان‌مثال تسمه تایمینگ در خودروها که همه به‌عنوان تسمه تایم با آن آشنا هستند؛ تسمه تایمینگ دندانه‌داری حرکت را از میل‌لنگ به میل‌سوپاپ انتقال می‌دهد و بدین‌وسیله باز و بسته شدن سوپاپ‌ها را زمان‌بندی می‌کند. به همین دلیل تسمه تایمینگ ( تسمه timing) نام‌گرفته است. قبل از به وجود آمدن تسمه تایم از زنجیر و چرخ‌دنده در موتور ماشین‌ها استفاده می‌شد. شاید فکر کنید که تسمه تایم فقط در موتور ماشین‌ها کاربرد دارد؛ اما تسمه تایم در بسیاری از دستگاه‌های صنعتی وجود داشته و زمان‌بندی را کنترل می‌کند. در ادامه به بررسی تسمه تایمینگ ( تسمه timing) در بخش‌های صنعتی مختلف می‌پردازیم.

timing belt
timing belt

تسمه تایمینگ چه زمانی به وجود آمد؟

همان‌طور که گفتیم قبل از تسمه تایمینگ از زنجیر چرخ در موتور خودروها استفاده می‌شد، اما در سال 1945 برای اولین بار تسمه تایم مورداستفاده قرار گرفت؛ و بعدازآن در آلمان (سال 1962) اولین بار در خودروی گلاس 1004، تسمه تایم قرار گرفت و این خودرو به تعداد زیادی تولید شد. سال 1966 در آمریکا برای اولین بار از تسمه تایم در خودروها استفاده شد؛ و بعد سایر تغییرات بر روی موتور خودروها اعمال شد.

تسمه تایمینگ در خودروها

تسمه تایم بخش مهمی از خودروهاست و باید توجه ویژه ایی به آن داشت. چک کردن تسمه تایم و زمان تعویض آن یکی از کارهای مهمی است که باید انجام دهید. چراکه در صورت پارگی یا خرابی تسمه تایم، خودروی شما دچار مشکلات زیادی خواهد شد. علاوه بر این باید توجه داشته باشید که تسمه تایم به‌طور دقیق در چرخ‌دنده‌ها قرارگرفته و فیکس شود. تسمه تایم همانند سایر اعضای مصرفی خودرو دارای یک طول عمر مشخص است. در هنگام خرید ماشین‌های دست‌دوم نیز به سالم بودن تسمه تایم توجه کنید، برای این کار هنگام خرید به کارشناسان این حرفه مراجعه کنید. از علائم خرابی یا پارگی تسمه تایم در خودروها می‌توان به موارد زیر اشاره داشت:

  • موتور در دور خوب عمل نمی‌کند.
  • فرسایش تسمه تایم و خوردگی دندانه‌های آن
  • مشکل در روشن کردن خودرو استارت زدن
  • دود کردن بیش‌ازحد اگزوز
تسمه تایم چیست
تسمه تایم چیست

تسمه تایمینگ صنعتی (timing belt)

تسمه تایم صنعتی که در دستگاه‌های صنعتی و کارخانه جات کاربرد دارد؛ یکی از انواع تسمه‌های صنعتی است. تسمه تایم زیرشاخه‌ی تسمه انتقال نیرو است که سرعت و دقت بالایی در انتقال نیرو بین دو عضو صنعتی دارد. تسمه تایم در بسیاری از صنایع ضروری بودونبود آن باعث عقب‌ماندگی کارها می‌شود. تسمه تایم صنعتی شامل سه دسته‌ی اصلی هستند:

انواع تسمه تایمینگ صنعتی ازلحاظ جنس تسمه

  • تسمه تایم با روکش‌های لاستیکی و لایه‌ی میانی نخ: این نوع تسمه تایم نسبت به حرارت مقاوم بوده و از انواع دیگر منعطف‌تر است بنابراین در بسیاری از صنایع مورداستفاده قرار می‌گیرد و استفاده از این تسمه تایم پلاستیکی در صنعت گسترده است.
  • تسمه تایم با روکش پلی اورتان و لایه میانی نخ: این نوع تسمه تایم نسبت به نفوذ روغن و اسیدها مقاوم است. تسمه تایم پلی اورتان ضد سایش است و بنابراین در کارخانه جات و صنایع مواد غذایی بیشتر از این نوع تسمه تایم استفاده می‌کنند.
  • تسمه تایم پلی اورتان با لایه میانی سیم استیل: این نوع تسمه تایم نیز مقاوم به نفوذ اسید و روغن است. تسمه تایم پلی اوتانی در صنایع غذایی استفاده می‌شود.
timing belt
timing belt

انواع تسمه تایمینگ صنعتی ازلحاظ شکل ظاهری

  • تسمه تایم با دندانه‌های تخت و روکش ضد اصطکاک: این نوع تسمه تایم با کدهای مشخصی که روی روکش بالایی آن‌ها درج‌شده‌اند، مشخص می‌شوند. برخی از کدهای مخصوص به این نوع تسمه تایم عبارت‌اند از؛ XL_L_H_XH_XXHT5_T10_T20_AT10AT20 این تسمه تایم تا بیشتر در صنعت‌های کاشی سازی و چاپ و بسته‌بندی کاربرد دارند.
  • تسمه تایم با دندانه‌های گرد و نیمه گرد: کدهای مخصوص به این نوع تسمه تایم عبارت‌اند از؛ 3M_5M_8M_14M

تسمه تایمینگ در صنعت‌های مختلف

تسمه تایمینگ در صنعت‌های بسیاری مورداستفاده قرار می‌گیرد و دارای اهمیت ویژه‌ای‌است، از میان این صنایع می توان به موارد زیر اشاره داشت؛

  • صنعت سرامیک و کاشی سازی: تسمه تایمپلی اورتان (ضد سایشی)
  • صنعت چاپ و بسته‌بندی: تسمه تایم پلاستیکی و پلی اورتان
  • صنایع نفت و پتروشیمی: تسمه تایم پلی اورتان ( مقاوم نسبت به اسید و ضد سایشی)
  • صنایع غذایی: تسمه تایم پلی اورتان
timing belt
timing belt

طول عمر تسمه تایمینگ

لاستیکی که در تسمه تایم استفاده‌شده است، در اثر گذشت زمان دچار اصطکاک می‌شود. تسمه تایم به خاطر همین اصطکاک باید هرچند وقت یک‌بار باید تعویض شود. معمولاً طول عمر تسمه تایم توسط تولیدکنندگان برحسب مدت‌زمان کاری و یا فاصله حرکتی محاسبه می‌شود. اگر به‌موقع تسمه تایم تعویض نشود و با توجه به نقش بسیار حساسی که در تنظیم و هماهنگی عملکرد قطعات دیگر موتور دارد می‌تواند سبب آسیب‌های بسیار سنگین، قفل و یا شکستن دیگر اجزای موتور شود. درصورتی‌که تسمه را به‌موقع تعویض نکنیم معمولاً ابتدا دندانه‌های داخلی خورده شده و تسمه شل می‌شود و کارایی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.